Cẩm nang
Thời tiết và mùa mưa lũ miền Trung
Câu hỏi thực dụng nhất khi đi miền Trung là đi tháng nào. Câu trả lời không nằm ở tỉnh mà ở vùng: sau sáp nhập, nhiều tỉnh có cả duyên hải lẫn Tây Nguyên, và hai bên dãy Trường Sơn mưa ngược mùa nhau.
Bảng dưới là quy luật nhiều năm, không phải dự báo. Trước chuyến đi vẫn phải xem dự báo và tin bão của cơ quan khí tượng.
Bảng 12 tháng
16 vùng khí hậu của 11 tỉnh thành.
- Mùa khô
- Mùa mưa
- Cao điểm bão, lũ
| Tỉnh và vùng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Thanh Hóa Toàn tỉnh | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Nghệ An Toàn tỉnh | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Hà Tĩnh Toàn tỉnh | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Quảng Trị Toàn tỉnh | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa | ||
| Huế Toàn thành phố | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Đà Nẵng Toàn thành phố | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Quảng Ngãi Ven biển và đảo Lý Sơn | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Quảng Ngãi Cao nguyên Măng Đen | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | khô | khô |
| Gia Lai Ven biển Quy Nhơn | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Gia Lai Cao nguyên Pleiku | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | khô | khô |
| Đắk Lắk Ven biển Phú Yên | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | bão, lũ | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Đắk Lắk Cao nguyên Buôn Ma Thuột | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | khô | khô |
| Khánh Hòa Nha Trang | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | mưa | bão, lũ | bão, lũ | mưa |
| Khánh Hòa Phan Rang – Ninh Thuận | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | |
| Lâm Đồng Cao nguyên Đà Lạt | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | khô | khô |
| Lâm Đồng Ven biển Mũi Né – Phan Thiết | khô | khô | khô | khô | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | mưa | khô | khô |
Thanh Hóa: Tháng 5–8 có gió Lào khô nóng. Vùng núi Pù Luông mát hơn đồng bằng 5–7°C.
Nghệ An: Gió Lào thổi mạnh tháng 5–7, có ngày trên 39°C. Miền tây mát hơn.
Hà Tĩnh: Đây là vùng mưa bão nặng nhất miền Trung. Tránh hẳn tháng 9–11.
Quảng Trị: Mùa mưa nước dâng, nhiều tuyến hang ở Phong Nha đóng cửa.
Huế: Huế mưa dầm kéo dài, có năm mưa suốt tháng 10–11.
Đà Nẵng: Tháng 2–8 biển lặng, tắm được. Hội An hay ngập vào đỉnh mùa mưa.
Quảng Ngãi — Ven biển và đảo Lý Sơn: Biển động tháng 9–12, tàu ra Lý Sơn hay ngừng chạy.
Quảng Ngãi — Cao nguyên Măng Đen: Ngược mùa với ven biển. Mát quanh năm, mưa chiều mùa hè.
Gia Lai — Ven biển Quy Nhơn: Ca nô ra Kỳ Co chỉ chạy đều khi biển lặng.
Gia Lai — Cao nguyên Pleiku: Ngược mùa với Quy Nhơn. Dã quỳ nở rộ tháng 11.
Đắk Lắk — Ven biển Phú Yên: Gành Đá Đĩa và Mũi Điện đẹp nhất mùa khô.
Đắk Lắk — Cao nguyên Buôn Ma Thuột: Hoa cà phê nở trắng khoảng tháng 3.
Khánh Hòa — Nha Trang: Ít mưa hơn hẳn các tỉnh phía bắc miền Trung.
Khánh Hòa — Phan Rang – Ninh Thuận: Khô hạn nhất nước, mưa rất ít kể cả mùa mưa. Nắng gắt quanh năm.
Lâm Đồng — Cao nguyên Đà Lạt: Mát quanh năm 15–24°C. Mùa mưa thường mưa buổi chiều.
Lâm Đồng — Ven biển Mũi Né – Phan Thiết: Cùng mùa với Đà Lạt. Đồi cát đẹp nhất mùa khô.
Tỉnh có hai mùa ngược nhau
5 tỉnh chứa cả hai vùng khí hậu. Ở những tỉnh này, hỏi “tháng này đi được không” mà không nói rõ đi đâu thì không ai trả lời đúng được.
- Quảng Ngãi — Ven biển và đảo Lý Sơn mưa tháng 9–12;Cao nguyên Măng Đen mưa tháng 5–10.
- Gia Lai — Ven biển Quy Nhơn mưa tháng 9–12;Cao nguyên Pleiku mưa tháng 5–10.
- Đắk Lắk — Ven biển Phú Yên mưa tháng 9–12;Cao nguyên Buôn Ma Thuột mưa tháng 5–10.
- Khánh Hòa — Nha Trang mưa tháng 9–12;Phan Rang – Ninh Thuận mưa tháng 9–11.
- Lâm Đồng — Cao nguyên Đà Lạt mưa tháng 5–10;Ven biển Mũi Né – Phan Thiết mưa tháng 5–10.
Ví dụ dễ thấy nhất là Lâm Đồng: Đà Lạt trên cao nguyên mưa giữa năm, còn Mũi Né sát biển thì khô đúng quãng đó. Cùng một tỉnh, cùng một tháng, hai kiểu thời tiết.
Mưa lũ và cách tránh
Miền Trung lũ nhanh vì sông ngắn và dốc: dãy Trường Sơn chạy sát biển, có đoạn từ biển lên biên giới chưa tới 50km. Mưa lớn trên núi thì vài giờ sau nước đã về tới đồng bằng — xem thêm bản đồ miền Trung.
Vì vậy, khi đi vào mùa mưa bão:
- Chừa ngày dự phòng. Tàu ra đảo và tour hang động là hai thứ dừng đầu tiên khi biển động hoặc mưa lớn, và đó là quyết định của bên vận hành chứ không thương lượng được.
- Đừng xếp hoạt động bắt buộc vào ngày cuối. Hoãn một ngày là chuyện thường; hoãn đúng ngày bay là hỏng cả chuyến.
- Đi ngược lên Tây Nguyên nếu duyên hải đang mưa. Tháng 9–12 là lúc cao nguyên khô ráo nhất.
- Tháng 10–11 là cao điểm bão ở gần như toàn bộ dải ven biển. Đây là quãng nên tránh nếu lịch trình cứng.
Ngược lại, mùa mưa cũng có cái được: thác Tây Nguyên chỉ dữ dội vào mùa nước lớn, và ruộng bậc thang phía bắc đẹp nhất khi có nước.