Địa danh miền Trung
Khu di tích Kim Liên — làng Sen và làng Hoàng Trù
Hai ngôi nhà tranh cách nhau hai cây số. Không có gì hoành tráng, và chính sự giản dị đó là thứ khiến người ta lặng đi.
Thuộc Nghệ An
Khu mộ bà Hoàng Thị Loan trên núi Động Tranh, gần khu di tích Kim Liên.
Ảnh: David Brewer · CC BY-SA 2.0 · qua Wikimedia Commons (cắt 16:9 và resize)
Khu di tích Kim Liên nằm ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, cách thành phố Vinh khoảng 15km. Đây là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và là một trong những di tích được viếng nhiều nhất Việt Nam.
Hai làng, không phải một
Đây là điều nhiều người tới rồi mới biết: khu di tích gồm hai cụm nằm cách nhau chừng 2km, và cả hai đều nên vào.
Làng Hoàng Trù — quê ngoại. Đây là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chào đời ngày 19/5/1890 và sống những năm đầu đời. Cụm này gồm nhà của ông bà ngoại và ngôi nhà tranh nhỏ nơi gia đình từng ở.
Làng Sen — quê nội. Gia đình chuyển về đây khi ông khoảng năm tuổi, sau khi thân phụ là cụ Nguyễn Sinh Sắc đỗ Phó bảng. Ngôi nhà lá năm gian ở Làng Sen là hình ảnh quen thuộc nhất khi nói tới Kim Liên.
Nếu chỉ ghé một nơi, phần lớn khách vào Làng Sen. Nhưng Hoàng Trù mới là nơi sinh, và thường vắng hơn.
Những gì còn giữ lại
Điều đáng chú ý ở Kim Liên là quy mô rất khiêm tốn của các ngôi nhà. Đây là nhà tranh vách đất của một gia đình nhà nho nghèo cuối thế kỷ 19 — mái lá, cột gỗ, nền đất, vài gian nhỏ.
Bên trong giữ lại đồ dùng thường ngày: khung cửi, chõng tre, rương gỗ, bộ phản, án thư. Hiện vật đơn sơ, và chính sự đơn sơ đó là thứ để lại ấn tượng.
Ngoài hai cụm nhà, khu di tích còn có:
- Nhà thờ họ Nguyễn Sinh
- Khu mộ bà Hoàng Thị Loan — thân mẫu, nằm trên núi Động Tranh, cách đó chừng 5km, phải leo bậc lên
- Nhà trưng bày với tư liệu và hiện vật
- Giếng Cốc, cây đa, sân đình — những chi tiết làng quê Bắc Trung Bộ còn giữ nguyên
Cách viếng
Vào cửa miễn phí. Có hướng dẫn viên thuyết minh tại chỗ, thường đi theo đoàn.
Đây là nơi thờ tự và tưởng niệm, nên:
- Ăn mặc lịch sự, bỏ mũ khi vào trong nhà
- Không sờ vào hiện vật, phần lớn là đồ gốc
- Đi nhẹ, nói khẽ trong khu nhà
- Nhiều đoàn dâng hương tại nhà thờ họ và khu mộ
Đi cả hai cụm mất khoảng hai tiếng. Thêm khu mộ bà Hoàng Thị Loan thì thành nửa ngày, vì phải di chuyển và leo bậc.
Khi nào đông
Dịp 19/5 — ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh — là cao điểm, khu di tích rất đông và nhiều đoàn lớn.
Mùa hè cũng đông vì trùng mùa du lịch và mùa các đoàn học sinh đi thực tế.
Muốn yên tĩnh thì đi ngày thường ngoài mùa hè, và vào buổi sáng sớm.
Thời tiết cần tính
Nghệ An mùa hè rất nóng, đặc biệt khi có gió Lào từ tháng 5 tới tháng 7 — có ngày trên 39 độ. Khu di tích chủ yếu là sân vườn ngoài trời, ít bóng râm ở đường đi giữa các cụm.
Tháng 3 tới tháng 4 và tháng 9 tới tháng 10 là hai khoảng dễ chịu nhất.
Ghép lịch trình và ăn gì
Kim Liên hợp ghép cùng Ngã ba Đồng Lộc ở Hà Tĩnh — hai nơi cách nhau chừng 70km, đi trong một ngày được.
Về ăn uống, Nghệ An có cháo lươn Vinh là món nổi tiếng nhất, ăn sáng. Súp lươn, bánh mướt, nhút Thanh Chương và tương Nam Đàn — tương Nam Đàn được làm ngay tại huyện này, là thứ đáng mua mang về.
