Địa danh miền Trung
Lăng Minh Mạng — lăng cân đối nhất của triều Nguyễn
Vua mất khi lăng chưa xây xong. Vua Thiệu Trị huy động một vạn người làm tiếp — và để lại công trình cân đối nhất trong bảy lăng vua Nguyễn.
Thuộc Huế
Cầu bắc qua hồ dẫn thẳng vào lăng Minh Mạng, bố cục đối xứng tuyệt đối.
Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas · CC BY-SA 3.0 · qua Wikimedia Commons (cắt 16:9 và resize)
Lăng Minh Mạng, tên chữ Hiếu Lăng, nằm trên núi Cẩm Kê, cách trung tâm Huế khoảng 12km về phía tây — xa nhất trong nhóm lăng khách hay đi. Vị trí đặt ngay chỗ hai nhánh Hữu Trạch và Tả Trạch hợp lại thành sông Hương.
Nếu lăng Tự Đức là một khu vườn và lăng Khải Định là một hộp trang sức, thì lăng Minh Mạng là một bản vẽ hình học. Đi vào rồi sẽ hiểu vì sao.
Mười bốn năm chọn đất, ba năm xây
Minh Mạng là vị vua có tiếng nghiêm khắc và cẩn thận, và chuyện chọn đất làm lăng cho thấy rõ điều đó: ông mất 14 năm cân nhắc mới quyết.
Lăng khởi công tháng 4/1840. Nhưng chỉ chín tháng sau, ngày 20/1/1841, nhà vua băng hà khi công trình còn dang dở.
Vua Thiệu Trị lên ngôi và cho làm tiếp, huy động tới mười nghìn lính thợ làm ngày đêm. Đến đầu năm 1843 thì hoàn thành, thi hài vua Minh Mạng được đưa vào an táng.
Toàn khu rộng khoảng 18 hecta, tường La thành bao quanh dài 1.750m.
Một đường thẳng dài hơn 700 mét
Bố cục mới là thứ khiến lăng Minh Mạng khác hẳn mọi lăng còn lại.
Tất cả công trình — khoảng 40 hạng mục — xếp trên một trục thẳng duy nhất dài hơn 700m, gọi là thần đạo. Bên trái có gì thì bên phải có nấy, không lệch. Không có lối rẽ bất ngờ, không có góc khuất.
Thứ tự đi từ ngoài vào:
Đại Hồng Môn → Bái Đình (sân chầu có tượng đá) → Bi Đình (nhà bia) → Hiển Đức Môn → điện Sùng Ân (nơi thờ) → hồ Trừng Minh với ba cây cầu đá → Minh Lâu (lầu sáng) → hồ Tân Nguyệt hình trăng non → cầu Thông Minh Chính Trực → Bửu Thành hình tròn, nơi đặt mộ.
Cách bố trí này không phải để đẹp mắt. Nó là một tuyên ngôn về trật tự — thứ mà Minh Mạng theo đuổi suốt thời gian cầm quyền.
Đại Hồng Môn và chuyện chỉ mở một lần
Cổng chính có ba lối, đắp trang trí dày đặc, nay đã sạm và mọc rêu.
Tương truyền Đại Hồng Môn chỉ mở đúng một lần — ngày rước quan tài vua vào lăng — rồi đóng vĩnh viễn. Khách tham quan đi bằng hai cổng phụ hai bên.
Đây là điều hướng dẫn viên nào cũng kể và đã thành một phần của nơi này. Cứ ngoái nhìn lại cánh cổng đó khi đi qua cửa bên.
Qua cổng là sân Bái Đình lát gạch, hai hàng tượng đá đứng chầu: quan văn, quan võ, voi, ngựa. Tượng ở đây tạc nhỏ hơn người thật, khác với lăng Khải Định — nơi tượng bằng người thường.
Điện Sùng Ân và Minh Lâu
Điện Sùng Ân là công trình chính giữa trục, thờ vua Minh Mạng và hoàng hậu Tá Thiên Nhân. Bên trong còn án thờ, hoành phi và đồ thờ.
Đi tiếp qua hồ là Minh Lâu — lầu hai tầng tám mái, đặt trên một quả đồi thấp. Tên nghĩa là lầu sáng, chỗ nhà vua ngẫm nghĩ.
Từ Minh Lâu nhìn ngược lại toàn trục thần đạo là khung hình đẹp nhất trong lăng. Đây cũng là nơi hầu hết khách dừng lâu nhất.
Sau Minh Lâu là hồ Tân Nguyệt cong hình trăng non ôm lấy Bửu Thành tròn — mộ vua nằm trong đó, sau một cây cầu và một dãy bậc. Bửu Thành không mở cho khách vào bên trong.
Đi lăng nào nếu chỉ đi được một
| Lăng | Đặc điểm | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Khải Định | Nhỏ, khảm sành sứ kín tường | Thích chi tiết trang trí, chụp ảnh nội thất |
| Tự Đức | Rộng, nhiều hồ và thông | Thích cảnh quan, đi thong thả |
| Minh Mạng | Cân đối, một trục thẳng | Thích sự nghiêm cẩn cổ điển, đi vào buổi sáng |
Minh Mạng xa trung tâm nhất trong ba lăng, nên nếu chỉ có nửa ngày thì thường bị bỏ lại sau cùng. Nhưng nếu bạn chỉ chọn được một lăng và muốn hiểu kiến trúc lăng tẩm Nguyễn được nghĩ ra thế nào, thì đây là cái nên đi.
Giá vé và vé gộp nhiều điểm
- Vé: mỗi lăng 150.000đ, trẻ em 30.000đ. Vé gộp 3 điểm 420.000đ, 4 điểm 530.000đ, tính cả Đại Nội Huế (vé lẻ 200.000đ). Đi từ ba điểm trở lên thì mua vé gộp rẻ hơn hẳn.
- Đi buổi sáng. Lăng gần như không có bóng mát trên trục chính, giữa trưa nắng rất gắt.
- Dành khoảng 1 tiếng. Ít lối rẽ nên đi nhanh hơn lăng Tự Đức, nhưng trục dài 700m nên vẫn phải lội bộ kha khá.
- Đi thuyền là lựa chọn đáng cân nhắc: nhiều tour ghép tuyến chùa Thiên Mụ – điện Hòn Chén – lăng Minh Mạng trong một buổi trên sông Hương.
- Xem cách sắp xếp cả chuyến trong lịch trình Huế 2 ngày 1 đêm.
Ăn gì khi về trung tâm Huế
Quanh lăng ít hàng quán, nên tính ăn ở trung tâm trước hoặc sau chuyến đi. Về phố thì có bún bò Huế — danh sách quán — cơm hến, bánh bèo nậm lọc.
Mua về làm quà, tôm chua là món gắn với Huế nhất. Xem thêm đặc sản Huế để chọn.
