Địa danh miền Trung
Gành Đá Đĩa — hàng vạn cột đá xếp như tổ ong
Nhìn xa tưởng người ta xếp. Lại gần mới thấy đó là dung nham nguội đột ngột cách đây hàng triệu năm, tự nứt thành những cột sáu cạnh đều tăm tắp.
Thuộc Đắk Lắk — sau sáp nhập 2025 gộp từ Đắk Lắk + Phú Yên
Các cột đá bazan ở Gành Đá Đĩa.
Ảnh: Prince Roy · CC BY 2.0 · qua Wikimedia Commons (cắt 16:9 và resize)
Gành Đá Đĩa nằm ở huyện Tuy An, thuộc Phú Yên cũ, nay là tỉnh Đắk Lắk sau sáp nhập ngày 01/07/2025. Đây là một trong số rất ít nơi ở Việt Nam có cột đá bazan xếp lớp dạng này.
Đá hình thành thế nào
Khoảng 200 triệu năm trước, dung nham bazan trào ra và gặp nước biển lạnh. Nguội đột ngột làm khối dung nham co lại và nứt theo phương thẳng đứng, tách thành vô số cột.
Mặt cắt các cột phần lớn là hình lục giác hoặc ngũ giác, đường kính chừng 30–80cm. Nhìn từ trên xuống thì giống một chồng đĩa xếp sát nhau — đó là gốc của cái tên.
Hiện tượng này gọi là columnar jointing, hiếm trên thế giới. Nổi tiếng nhất là Giant’s Causeway ở Bắc Ireland. Ở Việt Nam, Gành Đá Đĩa là nơi thể hiện rõ nhất.
Nhìn thế nào cho đáng
Phần lớn khách tới chỉ chụp ảnh đứng trên mặt đá rồi về. Nhưng có hai góc nhìn khác nhau và nên xem cả hai:
Nhìn từ trên xuống thấy mặt cắt lục giác, giống tổ ong hoặc chồng đĩa.
Nhìn ngang từ mép nước mới thấy các cột đá dựng đứng như bó đũa, xếp thành tầng chạy xuống biển. Đây mới là góc cho thấy quy mô thật.
Muốn nhìn ngang thì phải men xuống phía mép nước, cẩn thận vì đá ướt trơn.
Giá vé và thời gian
Vé vào khoảng 20.000đ người lớn, 10.000đ trẻ em. Xe điện trong khu 5.000đ mỗi lượt.
Mở cửa khoảng 8h tới 18h30. Đi kỹ mất chừng một tiếng.
Đây là điểm rẻ và nhanh, nên hợp ghép vào một buổi cùng các điểm khác trong vùng.
Ghép với gì
Gành Đá Đĩa thường đi chung một cung với:
Mũi Điện — nơi có hải đăng, được xem là một trong những điểm đón bình minh sớm nhất trên đất liền Việt Nam. Cách Gành Đá Đĩa chừng 30km.
Đầm Ô Loan — đầm nước lợ nổi tiếng với sò huyết, nằm gần Tuy An.
Bãi Xép — bãi biển nhỏ có gành đá, từng là bối cảnh phim.
Vịnh Xuân Đài — vịnh lớn phía bắc Tuy An.
Nắng và bóng râm
Toàn bộ khu gành không có bóng cây. Đá bazan màu đen hấp nhiệt rất mạnh, giữa trưa mặt đá nóng tới mức khó đứng lâu.
Đi sáng sớm hoặc chiều muộn. Giày đế bám, không đi dép lê vì mặt đá có khe hở và trơn khi ẩm.
Mùa đi được
Vùng ven biển này khô từ tháng 1 tới tháng 8 — đây là mùa đi được. Tháng 9 tới tháng 12 là mùa mưa và biển động.
Lưu ý: vùng cao nguyên trong cùng tỉnh Đắk Lắk lại ngược mùa — Buôn Ma Thuột mưa tháng 5 tới tháng 10. Nếu định đi cả hai vùng trong một chuyến thì phải chọn thời điểm thoả hiệp.
Ăn gì quanh đó
Sò huyết đầm Ô Loan là món nổi tiếng nhất vùng. Ghẹ, mực một nắng, cá ngừ đại dương — Phú Yên cũ là nơi đánh bắt cá ngừ đại dương lớn nhất nước, món mắt cá ngừ hầm là đặc sản riêng.
Bánh canh hẹ là món sáng đặc trưng, nước dùng trong với rất nhiều hẹ xanh.
