Địa danh miền Trung
Tháp Po Sah Inư — tháp Chăm cổ nhất còn lại ở Bình Thuận
Ba ngọn tháp gạch đứng trên đồi nhìn ra biển, hơn một nghìn hai trăm năm. Đây là kiến trúc Chăm sớm nhất còn lại ở vùng này.
Thuộc Lâm Đồng — sau sáp nhập 2025 gộp từ Lâm Đồng + Đắk Nông + Bình Thuận
Tháp Chàm Po Sah Inư
Ảnh: Erwin Verbruggen from Amsterdam, The Netherlands · CC BY-SA 2.0 · qua Wikimedia Commons (cắt 16:9 và resize)
Tháp Po Sah Inư — người địa phương cũng gọi tháp Chàm Poshanư — nằm trên đồi Bà Nài, phường Phú Hài, cách trung tâm Phan Thiết khoảng 7km. Sau sáp nhập 2025, Bình Thuận nhập vào Lâm Đồng nên nơi này nay thuộc tỉnh Lâm Đồng.
Cổ hơn mọi tháp Chăm khác trong vùng
Cụm tháp được người Chăm dựng vào cuối thế kỷ 8, đầu thế kỷ 9 để thờ thần Shiva — sớm hơn hẳn các cụm tháp Chăm khác mà site này đã viết.
So sánh cho dễ hình dung:
| Cụm tháp | Thời gian |
|---|---|
| Po Sah Inư | cuối thế kỷ 8 – đầu thế kỷ 9 |
| Tháp Bà Ponagar | thế kỷ 8 tới 13 |
| Tháp Bánh Ít | cuối thế kỷ 11 – đầu 12 |
| Mỹ Sơn | thế kỷ 4 tới 13 |
Tháp xây theo phong cách Hoà Lai — một trong những phong cách sớm của kiến trúc Chăm, đặc trưng là đơn giản, khối vuông vức, ít hoa văn so với các phong cách về sau. Nhìn cạnh tháp Bánh Ít hay Ponagar sẽ thấy rõ sự khác biệt đó.
Cụm gồm ba tháp còn lại: tháp chính thờ Shiva, và hai tháp nhỏ hơn. Quy mô nhỏ hơn các cụm khác, nhưng bù lại còn khá nguyên và nằm ở vị trí đẹp — trên đồi nhìn ra biển.
Tên tháp và nàng công chúa
Tên gọi gắn với công chúa Po Sah Inư, con vua Chăm Para Chanh. Theo truyền kể, bà là người dạy dân địa phương nghề trồng lúa, dệt vải và đánh cá, nên được dân lập đền thờ.
Cần nói rõ: tháp có trước, tên gọi có sau. Cụm tháp dựng từ thế kỷ 8–9 để thờ Shiva; việc gắn với tên công chúa Po Sah Inư là chuyện của giai đoạn muộn hơn.
Lễ hội Katê
Đây là dịp nơi này khác hẳn ngày thường.
Katê là lễ hội lớn nhất của người Chăm theo đạo Bà La Môn, tổ chức vào đầu tháng 7 lịch Chăm — thường rơi vào cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch. Lễ hội Katê của người Chăm Bình Thuận đã được đưa vào danh mục Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.
Trong dịp này, tháp Po Sah Inư là một trong những nơi diễn ra nghi lễ chính: rước y phục, mở cửa tháp, tắm tượng thần, cùng múa và nhạc Chăm.
Lưu ý về ngày: Katê tính theo lịch Chăm, không phải dương lịch cũng không phải âm lịch Việt. Ngày dương đổi mỗi năm — tra lại lịch của năm bạn đi. Xem thêm lịch lễ hội miền Trung.
Vé và giờ đẹp nhất
- Vé vào cửa có thu, mức thấp.
- Đi chiều muộn. Gạch đỏ lên màu đẹp nhất lúc nắng nghiêng, và từ đồi nhìn ra biển lúc hoàng hôn rất đáng.
- Ít bóng mát trên đồi. Giữa trưa nóng.
- Dành khoảng 45 phút, thêm nếu đi đúng dịp Katê.
- Không trèo lên thân tháp — gạch cổ xây không vữa, dễ hỏng.
Ghép trong chuyến Phan Thiết
Tháp nằm ngay đường ra Mũi Né nên rất tiện ghép:
- Mũi Né – đồi cát bay và Bàu Trắng phía bắc.
- Làng chài Mũi Né — ra sớm khoảng 5–6h gặp lúc thuyền cập bến.
- Bãi đá Ông Địa, Hòn Rơm dọc đường ven biển.
Lên cao nguyên cùng tỉnh thì có hồ Tuyền Lâm và núi Langbiang — xem lịch trình Đà Lạt – Mũi Né 4 ngày.
Ăn gì ở Phan Thiết
Phan Thiết có lẩu thả — đặc sản nhúng từng thứ riêng, gỏi cá mai, bánh canh chả cá, mực một nắng.
Mua về: nước mắm Phan Thiết — một trong những vùng làm nước mắm lâu đời nhất nước — cùng bánh rế, thanh long, mực một nắng. Xem đủ trong trang Lâm Đồng.
