Tháp Bánh Ít và tháp Đôi — tháp Chăm ở Bình Định cũ

Bình Định cũ — nay thuộc Gia Lai sau sáp nhập 2025 — từng là vùng kinh đô Vijaya của Chăm Pa suốt nhiều thế kỷ. Thứ còn lại tới nay là tám cụm tháp gạch rải khắp tỉnh, nhiều hơn bất cứ nơi nào ở Việt Nam ngoài Mỹ Sơn.

Hai cụm dễ tới nhất là tháp Bánh Ít và tháp Đôi.

Tháp Bánh Ít

Cụm tháp nằm trên một quả đồi ở thôn Đại Lộc, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, cách Quy Nhơn khoảng 20km. Xây vào khoảng cuối thế kỷ 11 tới đầu thế kỷ 12.

Cụm gồm bốn tháp, mỗi tháp một dáng khác nhau:

Tháp	Đặc điểm
Tháp Chính	lớn nhất, đứng trên đỉnh đồi
Tháp Cổng	cửa vòm cao, là lối vào cụm
Tháp Bia	mái cong hình yên ngựa, dáng lạ nhất
Tháp Hoả	mái dốc kiểu nhà dài, khác hẳn ba tháp kia

Điểm đáng chú ý là bốn tháp bốn kiểu trong cùng một cụm — hiếm gặp. Đứng giữa cụm nhìn quanh sẽ thấy rõ sự khác nhau đó.

Tên gọi “Bánh Ít” là do dân địa phương đặt, vì nhìn từ xa cụm tháp trông như mấy chiếc bánh ít xếp trên đồi.

Tháp Đôi

Khác với Bánh Ít nằm ngoài thành phố, tháp Đôi ở ngay trong Quy Nhơn — đi bộ hoặc taxi vài phút từ trung tâm.

Cụm này chỉ có hai tháp đứng cạnh nhau, và đó là điều khác thường: tháp Chăm thường xây theo cụm ba hoặc lẻ, hiếm khi hai.

Vì nằm trong phố nên đây là chỗ hợp nhất nếu bạn chỉ có một buổi ở Quy Nhơn.

Khác gì Mỹ Sơn và Tháp Bà Ponagar

Ba nơi này cùng là kiến trúc Chăm nhưng rất khác nhau về trạng thái:

	Trạng thái
Mỹ Sơn	phế tích, nhiều tháp đổ do bom, là di sản thế giới
Tháp Bà Ponagar	vẫn là nơi thờ tự sống, có người tới lễ hằng ngày
Tháp Bánh Ít, tháp Đôi	còn khá nguyên, ít khách, gần như không có nghi lễ

Nếu đã đi Mỹ Sơn rồi thì Bánh Ít vẫn đáng đi — vì ở đây tháp còn nguyên hơn và bạn thường có cả cụm cho riêng mình.

Vé và quãng leo lên đồi

• Vé vào cửa có thu ở cả hai cụm, mức thấp.
• Tháp Bánh Ít nằm trên đồi, phải leo một quãng bậc thang. Không có bóng mát trên đỉnh.
• Đi sáng sớm hoặc chiều muộn. Gạch đỏ dưới nắng chiều lên màu đẹp nhất, còn giữa trưa thì nóng và ảnh bị bệt.
• Dành khoảng một tiếng cho Bánh Ít, nửa tiếng cho tháp Đôi.
• Không trèo lên thân tháp. Gạch cổ và không có vữa, dễ hỏng.

Ghép trong chuyến Quy Nhơn

• Ghềnh Ráng – mộ Hàn Mặc Tử ngay trong thành phố.
• Kỳ Co – Eo Gió — cụm biển đẹp nhất vùng, đi nửa ngày.
• Bảo tàng Quang Trung ở Tây Sơn, cách khoảng 45km.
• Cù Lao Xanh — đảo có hải đăng Pháp dựng năm 1890, đi tàu từ Quy Nhơn.

Xem lịch trình Quy Nhơn 3 ngày 2 đêm.

Bánh hỏi lòng heo ở Diêu Trì

Tháp nằm ngay trục Quy Nhơn – Tây Sơn, và cách đó vài cây số là Diêu Trì — nơi được coi là gốc của bánh hỏi lòng heo. Quán ở đây bán buổi sáng và hết trước trưa, nên nếu đi tháp buổi sáng thì ghép được.

Trên đường về Quy Nhơn còn có nem chợ Huyện ở Tuy Phước, làm ngay tại lò.

Mua về: bánh ít lá gai — cùng tên với ngọn tháp, và bán sẵn dọc quốc lộ. Xem đủ trong trang Gia Lai.