Don — món chỉ Quảng Ngãi mới có, chan nước vào bánh tráng bẻ vụn

Don là món gần như chỉ Quảng Ngãi mới có. Ra khỏi tỉnh thì rất hiếm gặp, và lý do nằm ở con don.

Con don là con gì

Don là loài nhuyễn thể nhỏ sống ở các con sông nước lợ của Quảng Ngãi — sông Trà Khúc và sông Vệ.

Hình dáng gần giống con hến nhưng nhỏ hơn, thịt ngọt và thanh.

Vì sống ở vùng nước lợ đặc thù nên don không phổ biến ngoài vùng — đó là lý do món không lan đi như cơm hến hay bún hến.

Nước don là linh hồn của món

Cách làm nghe rất đơn giản, và chính vì đơn giản nên không giấu được gì.

Don đãi sạch cát, rồi luộc nhanh để lấy nước — nước phải trong. Đây là phần quan trọng nhất: nước don ngọt tự nhiên, không cần nêm nhiều gia vị.

Thịt don tách ra, phi sơ với hành mỡ hoặc hành lá để giữ tươi mà không bị khô.

Bát don ngon là bát nước trong, ngọt thanh, không ngọt gắt kiểu bột nêm. Ai đã ăn quen sẽ nhận ra ngay quán nào phải bù bằng bột ngọt.

Ăn với bánh tráng, vừa chan vừa trộn

Đây là cách ăn đặc trưng.

Bánh tráng nướng bẻ nhỏ thả vào bát, rồi chan nước don nóng lên. Thêm hành lá, rau sống, ớt xiêm và chút tiêu.

Rồi vừa chan vừa trộn: nước ngấm vào bánh tráng làm bánh mềm dai, gặp cái ngọt của don, cái cay của ớt và mùi hành.

Ai đã ăn hến xào xúc bánh tráng của Huế sẽ thấy quen cách dùng bánh tráng — chỉ khác là ở đây bánh nằm trong nước chứ không dùng để xúc.

Ăn nóng, ăn ngay

Để lâu thì bánh tráng nát hẳn và nước nguội — mất cả hai thứ làm nên món.

Đây là món sáng, cũng ăn được buổi chiều. Bát nhỏ, giá rẻ, nhẹ bụng.

Mùa don

Don rộ vào mùa hè, khi nước sông cạn. Mùa mưa lũ nước đục thì don ít và nhiều cát.

Ăn ở đâu

Dọc sông Trà Khúc trong và quanh thành phố Quảng Ngãi, và vùng sông Vệ.

Món Quảng Ngãi khác nên thử

Cá bống sông Trà kho tiêu · ram bắp · kẹo gương · bún cá Quảng Ngãi.

Xem đủ trong trang Quảng Ngãi.