Món ngon miền Trung
Gỏi lá Kon Tum — mâm bốn năm chục loại lá rừng
Không phải một đĩa rau sống. Là bốn năm chục loại lá bày kín mâm, và mỗi cuốn bạn tự chọn lấy vài loại.
Gỏi lá là món đặc trưng nhất của Kon Tum — nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi sau sáp nhập 2025.
Bốn năm chục loại lá
Đây là điều làm khách sững người khi mâm được bưng ra: 40–50 loại lá rừng bày kín mâm, mỗi loại một nhúm nhỏ.
Có lá quen như lá sung, lá mơ, đinh lăng, tía tô. Có lá chỉ vùng này mới có, tên gọi theo tiếng địa phương.
Đi kèm là thịt luộc, tôm, bì thái sợi, cùng tiêu hạt, ớt xanh và muối hột.
Cách ăn: tự chọn lấy vài loại
Không ai ăn hết cả mâm trong một cuốn. Cách ăn là:
- Lấy một lá to làm vỏ — thường là lá cải hoặc lá sung.
- Chọn thêm vài loại lá khác cho vào trong.
- Thêm thịt, tôm, bì, một hạt tiêu, một lát ớt.
- Cuốn lại thành hình phễu, chấm nước chấm.
Vì mỗi cuốn bạn chọn tổ hợp lá khác nhau nên không cuốn nào giống cuốn nào. Đó là toàn bộ cái thú của món: ăn mười cuốn là mười vị.
Nước chấm nấu từ gạo nếp lên men
Chén nước chấm là phần quyết định, và cũng là phần lạ nhất với khách phương xa.
Nó được nấu từ gạo nếp lên men, cùng với tôm khô, thịt băm và gia vị, đun cho sánh lại. Màu vàng đục, vị đậm và hơi chua.
Công thức nước chấm khác nhau giữa các quán và phần lớn truyền miệng. Chúng tôi ghi nét chung thay vì đưa ra một công thức duy nhất.
Nguyên lý thì quen thuộc với ai đã đọc về mắm hay tương Nam Đàn: lên men để tạo vị đậm và hậu dài, thứ mà nêm nếm thẳng không làm được.
Người mới ăn nên biết
Vị lá rất đa dạng — có lá chát, có lá đắng, có lá chua. Ăn phải một cuốn thấy đắng thì đừng bỏ mâm; cuốn sau chọn lá khác là khác ngay.
Hỏi người phục vụ lá nào chát mạnh nếu bạn không ăn được đắng. Người ở quán thường sẵn sàng chỉ.
Ăn chậm. Đây là món của bàn nhậu và của buổi ngồi lâu, không phải món ăn vội.
Ăn ở đâu
Thành phố Kon Tum. Món này gần như không gặp được ngoài vùng, vì phần lớn lá không có ở chợ dưới xuôi — cùng hoàn cảnh với thịt trâu lá trơng của Quảng Trị.
Ghép được với cầu treo Kon Klor và nhà rông Kon Klor trong cùng thành phố.
Món cùng vùng nên thử
Gà nướng Măng Đen · cá tầm nấu măng · cơm lam gà nướng.
Xem đủ trong trang Quảng Ngãi.