Cù Lao Xanh — hòn đảo có ngọn hải đăng Pháp dựng năm 1890

Cù Lao Xanh là đảo thuộc xã Nhơn Châu, thành phố Quy Nhơn — nay thuộc tỉnh Gia Lai sau sáp nhập 2025. Đảo nằm ngoài khơi, đi tàu từ đất liền.

Ngọn hải đăng và lý do nó tồn tại

Trên đỉnh đồi cao nhất đảo là hải đăng Cù Lao Xanh, do người Pháp dựng năm 1890, đặt tên Poulo Gambir.

Lý do xây rất cụ thể: năm ấy một chiếc tàu thuỷ đâm phải đá ngầm và chìm ở vùng biển Quy Nhơn. Sau vụ đó, người Pháp quyết định đặt một ngọn đèn trên hòn đảo này để dẫn đường tàu bè.

Nghĩa là hòn đảo có tên trên bản đồ hàng hải vì một tai nạn. Đây là một trong số ít hải đăng trên trăm tuổi ở Việt Nam còn hoạt động.

Từ chân đồi lên hải đăng phải leo một quãng bậc thang. Trên đỉnh nhìn được gần như trọn đảo và vùng biển quanh nó.

Đảo có gì

Cù Lao Xanh nhỏ, và phần lớn giá trị nằm ở chỗ nó chưa bị khai thác nhiều:

• Bãi tắm nước trong, ít người.
• Bãi đá với những khối đá lớn xếp chồng dọc bờ.
• Làng chài — dân đảo sống chủ yếu bằng nghề biển.
• Hải đăng và con đường lên đồi.

Đây không phải khu du lịch có sẵn dịch vụ. Ít hàng quán, ít chỗ ngủ, và tối thì rất vắng. Ai tìm sự tiện nghi nên cân nhắc; ai tìm chỗ yên thì đúng chỗ.

Ra đảo thế nào

Tàu chạy từ bến Hàm Tử hoặc bến Quy Nhơn ra Nhơn Châu. Có hai loại:

• Tàu gỗ dân sinh — rẻ, chậm, chạy theo lịch cố định trong ngày, thường chỉ một hai chuyến.
• Ca nô thuê — nhanh hơn nhiều, chủ động giờ, đắt hơn.

Vì tàu dân sinh ít chuyến, đi trong ngày rất gấp. Phần lớn khách ngủ lại một đêm ở homestay của dân đảo.

Mùa — điều bắt buộc phải biết

Cũng như Cù Lao Chàm, không phải tháng nào tàu cũng ra được.

• Tháng 3 tới tháng 8 — biển lặng, tàu chạy đều. Đây là mùa ra đảo.
• Tháng 9 tới tháng 12 — mùa gió mùa và bão. Tàu bị cấm rất thường xuyên, có đợt cấm nhiều ngày liền.

Đừng đặt cứng lịch nếu đi vào mùa gió. Hỏi bến tàu ngay hôm trước, và tính sẵn phương án ở lại đảo lâu hơn dự định nếu biển động — chuyện này có xảy ra.

Chuẩn bị gì

• Tiền mặt. Trên đảo gần như không có chỗ quẹt thẻ, ATM cũng không.
• Thuốc cá nhân và đồ dùng thiết yếu — mua tại chỗ rất hạn chế.
• Đèn pin. Đường trên đảo tối, và có lúc mất điện.
• Kem chống nắng, mũ. Đường lên hải đăng không có bóng mát.
• Đặt chỗ ngủ trước vào mùa hè, vì số phòng ít.

Ghép trong chuyến Quy Nhơn

Quy Nhơn có nhiều thứ đi được trong một chuyến:

• Kỳ Co – Eo Gió — cụm biển đẹp nhất vùng.
• Ghềnh Ráng – mộ Hàn Mặc Tử ngay trong thành phố.
• Tháp Bánh Ít và tháp Đôi — kiến trúc Chăm.
• Bảo tàng Quang Trung ở Tây Sơn.

Xem lịch trình Quy Nhơn 3 ngày 2 đêm.

Ăn uống trên đảo

Trên đảo ăn hải sản là chính, mua thẳng của dân chài nên tươi và rẻ. Không có nhà hàng theo nghĩa thông thường — phần lớn là nhà dân nấu giúp, nên hỏi giá và chốt món trước khi tàu cập bến.

Đảo không có chợ lớn, đồ khô và nước ngọt nên mang từ đất liền.

Về Quy Nhơn thì có bún chả cá và bánh hỏi lòng heo ăn sáng.

Mua về: cá cơm khô, mực một nắng, bánh ít lá gai. Xem đủ trong trang Gia Lai.