Làng chài Nam Ô — nơi nước mắm Đà Nẵng ra đời

Làng chài Nam Ô nằm ở phía tây bắc Đà Nẵng, dưới chân đèo Hải Vân, cách trung tâm khoảng 15km. Đây là một trong những làng chài lâu đời nhất vùng, và là nơi làm ra nước mắm Nam Ô — thương hiệu nước mắm nổi tiếng nhất Đà Nẵng.

Nghề nước mắm Nam Ô

Nghề làm nước mắm ở Nam Ô có tuổi hàng trăm năm, và được công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Cách làm truyền thống rất đơn giản về nguyên liệu nhưng khắt khe về tỉ lệ và thời gian:

• Dùng cá cơm than đánh bắt vào khoảng tháng 3 âm lịch, khi cá béo nhất
• Trộn cá với muối biển hạt to theo tỉ lệ ước chừng ba phần cá một phần muối
• Ủ trong chum gỗ hoặc chum sành, không dùng thùng nhựa
• Ủ 12 tháng trở lên, không rút ngắn

Nước mắm ra lò có màu nâu cánh gián, mùi gắt và vị mặn đậm — khác hẳn nước mắm công nghiệp pha loãng.

Đây cũng là lý do nước mắm Nam Ô thật luôn đắt hơn và sản lượng không nhiều. Trên thị trường có khá nhiều chai gắn mác Nam Ô mà không phải, nên mua ngay tại làng là cách chắc nhất.

Làng đang thay đổi

Cần nói thẳng: Nam Ô không còn là làng chài nguyên vẹn như nhiều bài viết mô tả.

Vùng này nằm trong khu vực có dự án phát triển, một phần đất ven biển đã đổi chủ và có thời điểm lối xuống biển bị hạn chế. Số hộ còn làm nghề mắm truyền thống giảm dần theo năm.

Nghĩa là bạn tới đây sẽ thấy một làng đang giữa quá trình chuyển đổi — vẫn còn nhà làm mắm, vẫn còn thuyền thúng, nhưng xen giữa công trình xây dựng. Biết trước thì đỡ thất vọng, và cũng hiểu vì sao nên mua ủng hộ hộ làm nghề khi còn có thể.

Ghềnh Nam Ô

Ghềnh đá nằm ở mũi phía bắc làng, nhô ra biển. Đá phủ rêu xanh vào khoảng tháng 1 tới tháng 3 — đây là mùa nhiều người tới chụp ảnh nhất.

Ngoài mùa rêu, ghềnh vẫn đáng ra nhưng cảnh khác hẳn: đá trơ, sóng mạnh.

Cẩn thận khi ra ghềnh. Đá phủ rêu rất trơn, nhiều người trượt ngã. Đi giày bám, không đi dép lê, và không ra sát mép khi sóng lớn.

Đi gì, ăn gì

Bãi biển Nam Ô dài và vắng hơn Mỹ Khê nhiều, nhưng không có cứu hộ thường trực — cân nhắc nếu định tắm.

Gỏi cá Nam Ô là món đặc trưng nhất: cá trích tươi làm gỏi, ăn sống với rau rừng và bánh tráng, chấm nước lèo làm từ chính nước mắm và xương cá.

Đây là món cá sống, nên chỉ ăn ở quán đông khách và có tiếng, đừng ăn ở chỗ vắng vẻ không rõ nguồn cá.

Ngoài ra có mực một nắng, cá nướng, và đương nhiên là nước mắm mua về.

Mùa rêu và mùa cá cơm

Tháng 1 tới tháng 3 cho mùa rêu ở ghềnh. Tháng 3 âm lịch là mùa cá cơm than, lúc các nhà làm mắm vào vụ — muốn xem quy trình thì đi dịp này. Tháng 4 tới tháng 8 biển lặng, hợp tắm và đi dạo. Tháng 9 tới tháng 12 biển động, sóng lớn ở ghềnh, nên tránh.

Đi lại

Từ trung tâm Đà Nẵng chạy theo đường Nguyễn Tất Thành ven biển khoảng 15km là tới, mất chừng 25 phút. Đường đẹp và chạy sát biển gần như toàn tuyến.

Nam Ô nằm trên đường lên đèo Hải Vân, nên hợp ghép: sáng ra Nam Ô, trưa lên đèo, chiều về. Hoặc ghép với bán đảo Sơn Trà ở đầu kia thành phố nếu có cả ngày.

Nếu mua nước mắm mang về bằng máy bay, nhớ không được để hành lý xách tay — xem quy định và cách đóng gói.

Xem thêm Đà Nẵng — điểm du lịch và đặc sản làm quà.